Kim jest technolog medyczny i dlaczego jest ważny w projektowaniu szpitali?

Szpital jest przecież czymś znacznie bardziej skomplikowanym niż sam budynek. To miejsce, w którym każdego dnia współpracują dziesiątki, a niekiedy setki osób, realizując wzajemnie powiązane procesy. Pacjenci są przyjmowani, diagnozowani, leczeni i przekazywani pomiędzy poszczególnymi obszarami, a równocześnie trzeba zapewnić transport, zaopatrzenie, dostęp do aparatury medycznej oraz odpowiednie warunki pracy personelu. Wszystkie te elementy muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w projekcie, ponieważ nawet budynek spełniający wymagania techniczne może okazać się mało funkcjonalny podczas codziennego użytkowania. Właśnie tutaj pojawia się rola technologa medycznego, który pomaga połączyć potrzeby wynikające z organizacji świadczeń zdrowotnych z możliwościami architektury i infrastruktury technicznej.

Kim właściwie jest technolog medyczny?

Najprościej mówiąc, technolog medyczny zajmujący się projektowaniem obiektów ochrony zdrowia pomaga zaplanować przestrzeń w taki sposób, aby można było w niej bezpiecznie i sprawnie udzielać świadczeń zdrowotnych. Jego zadaniem jest zrozumienie, jak ma funkcjonować przyszła placówka, jakie procedury będą w niej wykonywane, kto będzie korzystał z poszczególnych pomieszczeń oraz jakie wyposażenie będzie do tego potrzebne. Na tej podstawie uczestniczy w przygotowywaniu założeń funkcjonalnych i technologicznych, które powinny zostać uwzględnione podczas projektowania. Jest to działalność łącząca wiedzę z kilku dziedzin: medycyny, architektury, inżynierii, logistyki i zarządzania. Nie oznacza to oczywiście, że technolog medyczny musi jednocześnie posiadać wykształcenie medyczne, architektoniczne i inżynierskie. Powinien jednak rozumieć specyfikę tych obszarów, potrafić identyfikować potrzeby przyszłych użytkowników i skutecznie współpracować ze specjalistami odpowiedzialnymi za poszczególne elementy inwestycji. Jego zadaniem nie jest zastępowanie architekta czy projektantów branżowych, lecz uzupełnianie ich pracy o wiedzę dotyczącą procesów medycznych, organizacji udzielania świadczeń oraz wymagań wynikających z funkcjonowania placówki.

Warto przy tym wyjaśnić, że określenie „technologia medyczna” może mieć również inne znaczenie. W ochronie zdrowia jest ono wykorzystywane między innymi w odniesieniu do leków, wyrobów medycznych, metod diagnostycznych i terapeutycznych. W tym artykule koncentruję się jednak na technologii medycznej związanej z planowaniem, projektowaniem oraz organizacją przestrzeni obiektów ochrony zdrowia.

Najpierw proces medyczny, później projekt pomieszczenia

Wyobraźmy sobie, że mamy zaprojektować gabinet diagnostyczno-zabiegowy. Można oczywiście rozpocząć od wyznaczenia odpowiedniej powierzchni, ustawienia kozetki, szafek i pozostałego wyposażenia, a następnie sprawdzić, czy pomieszczenie spełnia wymagania określone w przepisach. Takie podejście pomija jednak podstawową kwestię: co dokładnie ma się w tym pomieszczeniu odbywać? Inaczej będzie wyglądał gabinet przeznaczony do wykonywania prostych procedur ambulatoryjnych, a inaczej miejsce, w którym planowane są bardziej złożone czynności diagnostyczne lub zabiegowe. Przed rozpoczęciem projektowania należy więc określić rodzaj wykonywanych procedur, liczbę uczestniczących w nich pracowników, sposób przemieszczania pacjenta oraz wymagane wyposażenie. Trzeba wiedzieć, czy pacjent będzie wchodził samodzielnie, czy może zostać przywieziony na wózku lub łóżku transportowym, czy personel będzie miał swobodny dostęp do pacjenta oraz czy przewidziano wystarczającą przestrzeń do bezpiecznego wykonywania wszystkich czynności. Do tego dochodzą wymagania dotyczące instalacji elektrycznych, wentylacji, gazów medycznych, higieny czy warunków przechowywania materiałów i wyposażenia. Dopiero połączenie tych wszystkich informacji pozwala sensownie zaplanować pomieszczenie, które będzie nie tylko zgodne z przepisami, ale przede wszystkim funkcjonalne podczas codziennej pracy.

Podobne podejście przedstawia Michał Tomanek w monografii „Technologia medyczna w projektowaniu obiektów szpitalnych”, w której analizuje zależności pomiędzy procedurami medycznymi, wymaganiami przestrzennymi, wyposażeniem oraz rozwiązaniami architektonicznymi. Zwraca uwagę na znaczenie właściwego rozpoznania procesów medycznych jako podstawy projektowania obiektów ochrony zdrowia. Jest to założenie, z którym trudno mi się nie zgodzić. Z perspektywy osoby pracującej na co dzień w szpitalu wiem, że nawet pozornie niewielkie niedociągnięcia w organizacji przestrzeni mogą powodować trudności powtarzające się przez wiele lat. Dlatego zanim zaczniemy zastanawiać się, gdzie ustawić wyposażenie i jak rozplanować pomieszczenia, powinniśmy dokładnie wiedzieć, jakie czynności będą w nich wykonywane i czego będą potrzebowali przyszli użytkownicy.

Szpital trzeba zaplanować jako całość

Prawidłowe zaprojektowanie pojedynczych pomieszczeń nie zapewni jeszcze sprawnego działania szpitala, jeżeli ich wzajemne położenie i powiązania komunikacyjne będą nieprzemyślane. Każdy oddział, pracownia czy gabinet stanowi element większego systemu, w którym poszczególne procesy są ze sobą powiązane. Zmiana lokalizacji jednego pomieszczenia może wpływać na organizację pracy kilku innych obszarów, długość transportu pacjentów, obciążenie personelu czy dostępność diagnostyki. Dobrym przykładem jest Szpitalny Oddział Ratunkowy, do którego pacjenci trafiają na różne sposoby. Część zgłasza się samodzielnie, innych przywożą zespoły ratownictwa medycznego. Każdy pacjent zgłaszający się do SOR podlega segregacji medycznej, czyli TRIAGE, przeprowadzanej przez uprawnionego do tego ratownika medycznego, pielęgniarkę systemu lub lekarza systemu. Na podstawie oceny stanu zdrowia pacjentowi przydzielana jest odpowiednia kategoria pilności, która pozwala ustalić priorytet udzielenia świadczeń i odpowiednio zorganizować jego dalszą ścieżkę w oddziale. Nie oznacza to oczywiście, że pacjenci wymagający natychmiastowych działań ratunkowych mają oczekiwać na zakończenie czynności organizacyjnych. Segregacja medyczna jest elementem procesu, który ma zapewnić właściwą kolejność i organizację udzielania pomocy, a nie opóźniać niezbędne leczenie. W zależności od wyniku oceny i dalszych decyzji medycznych pacjent może wymagać diagnostyki, leczenia, obserwacji lub przekazania do kolejnych obszarów szpitala. Projektując SOR, trzeba więc przeanalizować cały ten proces, uwzględniając położenie stanowiska TRIAGE, rejestracji, gabinetów, obszarów obserwacyjnych i resuscytacyjno-zabiegowych oraz ich połączenia z diagnostyką obrazową, blokiem operacyjnym i oddziałami szpitalnymi.

Równolegle w szpitalu odbywa się wiele innych procesów, które również wymagają odpowiedniej przestrzeni i organizacji. Personel przemieszcza się pomiędzy stanowiskami, dostarczane są leki i materiały medyczne, transportowane jest wyposażenie, posiłki i odpady. Niektóre z tych procesów należy od siebie odpowiednio oddzielić ze względów sanitarnych lub organizacyjnych, inne powinny być ze sobą możliwie dobrze powiązane. Nie chodzi przy tym o tworzenie osobnego korytarza dla każdego rodzaju transportu, ale o takie zaplanowanie komunikacji i zasad jej wykorzystania, aby poszczególne procesy nie przeszkadzały sobie nawzajem. Trzeba również pamiętać, że szpital nie zawsze pracuje w podobnych warunkach. Rozwiązanie, które dobrze sprawdza się przy niewielkiej liczbie pacjentów, może okazać się niewystarczające w okresach zwiększonego obciążenia. Właśnie dlatego przy planowaniu przestrzeni warto analizować nie tylko typowy sposób funkcjonowania placówki, ale również sytuacje, w których liczba pacjentów i intensywność pracy znacząco wzrastają. Dobrze zaprojektowany szpital powinien ułatwiać personelowi wykonywanie obowiązków, a nie zmuszać go do ciągłego pokonywania ograniczeń wynikających z układu budynku.

Co robi technolog medyczny podczas inwestycji?

Zakres pracy technologa medycznego może być bardzo szeroki i obejmować różne etapy inwestycji, od przygotowania pierwszych założeń, przez projektowanie i realizację, aż po ocenę funkcjonowania gotowego obiektu. Wiele zależy jednak od wielkości przedsięwzięcia, jego charakteru oraz kompetencji i odpowiedzialności konkretnego specjalisty. Inne zadania będą realizowane przy budowie nowego szpitala, a inne podczas modernizacji istniejącego oddziału, gabinetu czy poradni. Niezależnie od skali inwestycji podstawowym celem pozostaje właściwe rozpoznanie potrzeb i przełożenie ich na rozwiązania umożliwiające sprawne funkcjonowanie placówki.

Analiza potrzeb i założeń inwestycji

Jednym z pierwszych zadań jest ustalenie, czego rzeczywiście potrzebuje inwestor i przyszli użytkownicy. Nie zawsze jest to tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Samo określenie liczby gabinetów czy łóżek nie wystarcza do przygotowania właściwych założeń projektowych. Należy przeanalizować planowany zakres świadczeń, przewidywaną liczbę pacjentów, organizację pracy, zapotrzebowanie na personel oraz wyposażenie, a także wzajemne powiązania poszczególnych pomieszczeń. Na tej podstawie technolog medyczny może uczestniczyć w przygotowaniu planu medycznego, programu użytkowego lub koncepcji funkcjonalnej inwestycji. Istotne jest również rozpoznanie ograniczeń, które mogą wpływać na jej realizację, oraz przeanalizowanie różnych wariantów organizacji przestrzeni. Im wcześniej uda się zidentyfikować potencjalne problemy, tym większa szansa na znalezienie rozwiązania bez konieczności wprowadzania kosztownych zmian podczas budowy.

Planowanie układu funkcjonalnego

Kolejnym obszarem jest analiza rozmieszczenia pomieszczeń i ich wzajemnych powiązań. Technolog medyczny ocenia proponowane rozwiązania z perspektywy przyszłego użytkownika, zwracając uwagę na organizację procesów medycznych, ergonomię oraz warunki wykonywania codziennych czynności. Sprawdza, czy zapewniono odpowiednie możliwości przemieszczania pacjentów, czy personel będzie miał swobodny dostęp do stanowisk pracy i wyposażenia oraz czy zaplanowana przestrzeń nie będzie powodowała niepotrzebnych utrudnień. W zależności od charakteru inwestycji może również uczestniczyć w opracowywaniu ścieżek pacjentów, personelu i transportu wewnętrznego, a następnie konsultować wynikające z tych analiz rozwiązania z zespołem projektowym. Szczególnie ważne jest przy tym uwzględnienie sytuacji, w których placówka pracuje pod zwiększonym obciążeniem, ponieważ właśnie wtedy wszelkie niedociągnięcia w organizacji przestrzeni stają się najbardziej odczuwalne.

Planowanie wyposażenia medycznego

Istotnym elementem technologii medycznej jest także planowanie wyposażenia. Nie wystarczy wpisać do projektu, że w danym pomieszczeniu ma znajdować się aparat USG, respirator czy inne urządzenie. Trzeba jeszcze określić, jakiego sprzętu wymaga planowany zakres świadczeń, jakie funkcje powinien on posiadać, ile miejsca zajmie i jakie warunki techniczne są niezbędne do jego prawidłowego użytkowania. Technolog medyczny może przygotowywać zestawienia wyposażenia przypisane do poszczególnych pomieszczeń, określać wymagania funkcjonalne i techniczne urządzeń, analizować proponowane rozwiązania oraz konsultować ich rozmieszczenie z projektantami. Dotyczy to również wymagań wobec instalacji elektrycznych, gazów medycznych, wentylacji czy infrastruktury teleinformatycznej. W praktyce nawet pozornie niewielka zmiana wyposażenia może powodować konieczność modyfikacji instalacji albo układu pomieszczenia. Dlatego decyzji dotyczących aparatury nie warto odkładać na końcowy etap inwestycji. Odpowiednio wcześnie przygotowane założenia pozwalają przewidzieć niezbędną infrastrukturę, nawet jeżeli wybór konkretnego modelu urządzenia nastąpi dopiero później.

Współpraca z projektantami i wsparcie podczas realizacji

Technolog medyczny współpracuje przede wszystkim z architektem, ale również z projektantami instalacji, inwestorem oraz przedstawicielami personelu medycznego. Pomaga wyjaśniać wymagania wynikające z organizacji udzielania świadczeń, opiniuje proponowane rozwiązania i wskazuje problemy, które mogą utrudniać przyszłe funkcjonowanie placówki. Jego udział może być potrzebny także podczas prowadzenia robót budowlanych, szczególnie w przypadku modernizacji istniejących obiektów. Zdarza się bowiem, że dopiero podczas realizacji ujawniają się ograniczenia, których wcześniej nie udało się przewidzieć, a przyjęte rozwiązania wymagają modyfikacji. W takiej sytuacji technolog może pomóc przeanalizować proponowaną zmianę pod kątem jej wpływu na procesy medyczne i organizację pracy. Należy jednak pamiętać, że takie konsultacje nie zastępują obowiązków projektantów, kierownika budowy ani nadzoru inwestorskiego wykonywanego przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.

Dlaczego warto rozmawiać z personelem medycznym?

Przepisy i normy są niezwykle ważne, ale nie zawierają odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące organizacji pracy szpitala. Wiele istotnych informacji można uzyskać dopiero od osób, które każdego dnia wykonują swoje obowiązki w danej przestrzeni. Lekarz, pielęgniarka, ratownik medyczny, fizjoterapeuta czy pracownik rejestracji potrafią wskazać problemy, których nie zawsze widać na rysunku architektonicznym. Wiedzą, gdzie tworzą się zatory komunikacyjne, podczas których czynności brakuje miejsca, jakie wyposażenie powinno znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie stanowiska pracy oraz które rozwiązania najbardziej utrudniają wykonywanie codziennych obowiązków. Nie oznacza to oczywiście, że projekt powinien polegać na realizowaniu wszystkich pomysłów zgłaszanych przez personel. Poszczególne grupy zawodowe mogą mieć różne, a czasami wzajemnie sprzeczne oczekiwania, dlatego każdą propozycję należy przeanalizować pod kątem funkcjonalnym, technicznym, prawnym i ekonomicznym. Właśnie w tym procesie szczególnie przydatna może być współpraca z technologiem medycznym, który pomaga zebrać potrzeby różnych użytkowników, uporządkować je i przedstawić zespołowi projektowemu w postaci konkretnych wymagań.

Znaczenie udziału użytkowników w projektowaniu obiektów ochrony zdrowia jest również przedmiotem badań naukowych. Piotr Springer i Agata Gawlak w artykule opublikowanym w 2025 roku na łamach czasopisma „Architectus” przedstawili wykorzystanie metod statystycznych do analizy preferencji użytkowników przestrzeni szpitalnych. Badania pokazywały możliwości wykorzystania zebranych opinii podczas programowania oraz projektowania inwestycji. Warto przy tym pamiętać, że potrzeby pacjentów mogą znacząco różnić się od oczekiwań personelu, choć obie grupy korzystają z tej samej przestrzeni. Dlatego analiza funkcjonalności obiektu powinna uwzględniać również dostępność architektoniczną, sposób orientacji w budynku, komfort oczekiwania i możliwość bezpiecznego przemieszczania się osób o ograniczonej sprawności.

Modernizacja szpitala – szczególne wyzwanie

Projektowanie nowego budynku daje stosunkowo dużą swobodę w planowaniu przestrzeni i infrastruktury technicznej. Znacznie trudniejszym zadaniem bywa przebudowa istniejącego szpitala, szczególnie takiego, którego historia sięga kilkudziesięciu lub ponad stu lat. Trzeba uwzględnić istniejącą konstrukcję, układ komunikacyjny, dostępne powierzchnie, przebieg instalacji i ograniczenia wynikające z możliwości technicznych budynku. Często konieczne jest również pogodzenie nowych wymagań funkcjonalnych z przestrzenią, która pierwotnie była projektowana dla zupełnie innego modelu organizacji leczenia. Do tego dochodzi jeszcze jeden istotny problem: szpital najczęściej musi nadal przyjmować i leczyć pacjentów. Prowadzenie prac budowlanych przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości udzielania świadczeń wymaga odpowiedniego etapowania inwestycji, zabezpieczenia funkcjonujących obszarów i przygotowania rozwiązań tymczasowych. W takich warunkach szczególnego znaczenia nabiera dobra współpraca inwestora, personelu, projektantów i wykonawców, ponieważ każda zmiana powinna być oceniana nie tylko z punktu widzenia możliwości budowlanych, ale również jej wpływu na bieżące i przyszłe funkcjonowanie placówki.

Przykład z praktyki – rozbudowa SOR w Opolu

Z podobnymi wyzwaniami zetknąłem się podczas rozbudowy Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Wojewódzkiego w Opolu. Inwestycja była realizowana w istniejącym, ponadstuletnim obiekcie, w którym możliwości wprowadzania zmian były ograniczone przez układ budynku i dostępną przestrzeń. Przedsięwzięcie obejmowało nie tylko dostosowanie infrastruktury do obowiązujących wymagań, ale również reorganizację przyjmowania pacjentów, poprawę funkcjonalności SOR i Izby Przyjęć oraz przygotowanie przestrzeni dla Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej. W projekcie uczestniczyłem jako konsultant merytoryczny, współpracując z zespołem architektonicznym. Moje zadania obejmowały między innymi opracowanie nowych ścieżek pacjentów SOR i zespołów ratownictwa medycznego, założeń funkcjonalnych stanowiska rejestracji i gabinetu TRIAGE, a także rozwiązań dotyczących poczekalni Izby Przyjęć. Istotnym elementem była również analiza powiązań komunikacyjnych pomiędzy poszczególnymi obszarami oraz ocena proponowanych rozwiązań pod kątem rzeczywistej organizacji pracy oddziału.

Współpraca nie zakończyła się na etapie przygotowania założeń i projektu. Uczestniczyłem także w konsultowaniu rozwiązań podczas realizacji robót oraz w analizowaniu problemów funkcjonalnych ujawniających się po uruchomieniu przebudowanych przestrzeni. Pozwoliło mi to spojrzeć na inwestycję z dwóch perspektyw: osoby uczestniczącej w przygotowaniu rozwiązań oraz człowieka, który później korzysta z nich podczas codziennej pracy SOR. To doświadczenie utwierdziło mnie w przekonaniu, że nawet dobrze przygotowany projekt wymaga stałego dialogu pomiędzy zespołem projektowym a przyszłymi użytkownikami. Szczególnie w starszych obiektach nie zawsze istnieje możliwość zastosowania rozwiązania, które uznalibyśmy za idealne. Często konieczne jest znalezienie kompromisu pomiędzy możliwościami technicznymi, kosztami i potrzebami personelu oraz pacjentów. Najważniejsze jednak, aby takie decyzje były podejmowane świadomie, po przeanalizowaniu ich konsekwencji dla funkcjonowania placówki.

Poznaj szczegółowe studium przypadku rozbudowy SOR w Opolu · Przeczytaj rekomendację współpracujących architektów (PDF)

Czy technolog medyczny potrzebuje specjalnych uprawnień?

W Polsce nie istnieje obecnie odrębny system uprawnień zawodowych technologa medycznego zajmującego się projektowaniem obiektów ochrony zdrowia, porównywalny do systemu uprawnień budowlanych. Nie jest to również zawód wymieniony w katalogu profesji objętych ustawą o niektórych zawodach medycznych. Oznacza to, że nie ma jednej, ustawowo określonej ścieżki edukacyjnej i egzaminacyjnej, której ukończenie dawałoby prawo do wykonywania wszystkich czynności związanych z tą specjalizacją. Nie oznacza to jednak, że kwalifikacje technologa medycznego nie mają znaczenia. Wręcz przeciwnie, zakres powierzonych mu prac powinien odpowiadać rzeczywistemu przygotowaniu zawodowemu, doświadczeniu i kompetencjom konkretnej osoby. Należy także pamiętać, że projektowanie oraz wykonywanie określonych funkcji technicznych w budownictwie podlega odrębnym regulacjom, a czynności wymagające uprawnień budowlanych muszą być wykonywane przez osoby, które takie uprawnienia posiadają.

Technolodzy medyczni mogą wywodzić się z różnych środowisk zawodowych. Część posiada przygotowanie architektoniczne lub inżynierskie, inni specjalizują się w aparaturze medycznej, procesach klinicznych, logistyce czy organizacji ochrony zdrowia. Każda z tych perspektyw może stanowić istotną wartość dla zespołu projektowego, ale nie daje automatycznie kompetencji do realizacji wszystkich rodzajów opracowań. Dlatego wybierając technologa medycznego, warto sprawdzić jego dotychczasowe doświadczenie, zakres wykonywanych prac i umiejętności, a przede wszystkim precyzyjnie ustalić, za jakie elementy inwestycji będzie odpowiadał. W przypadku dużych i skomplikowanych przedsięwzięć szczególnego znaczenia nabiera również doświadczenie w pracy z dokumentacją techniczną oraz umiejętność współpracy z projektantami wielu branż.

Kiedy warto skorzystać z pomocy technologa medycznego?

Najkorzystniej zaangażować technologa medycznego możliwie wcześnie, jeszcze na etapie określania potrzeb i przygotowywania pierwszych założeń inwestycji. W tym okresie istnieje największa swoboda analizowania różnych wariantów, zmiany organizacji przestrzeni czy weryfikowania przyjętego sposobu realizacji świadczeń. Im bardziej zaawansowane stają się prace projektowe i budowlane, tym trudniej wprowadzać zmiany bez dodatkowych kosztów i opóźnień. Na znaczenie właściwego przygotowania inwestycji oraz udziału technologa już podczas opracowywania koncepcji zwraca uwagę między innymi Aniela Złotkowska w swoich publikacjach dotyczących technologii medycznej obiektów ochrony zdrowia. Nie oznacza to jednak, że późniejsze konsultacje są pozbawione sensu. Technolog może być pomocny również podczas oceny gotowego projektu, planowania modernizacji, zmiany organizacji pracy czy rozwiązywania problemów funkcjonalnych istniejącej placówki. Należy przy tym pamiętać, że nie każda inwestycja wymaga takiego samego zakresu opracowania. Przygotowanie kompleksowej technologii medycznej dużego szpitala jest zupełnie innym przedsięwzięciem niż analiza funkcjonalności rejestracji, gabinetu zabiegowego czy niewielkiej poradni. Zakres współpracy powinien więc wynikać z rzeczywistych potrzeb inwestora, stopnia skomplikowania inwestycji oraz kompetencji zaangażowanych specjalistów.

Jak podchodzę do technologii medycznej w HOPAR?

W HOPAR wykorzystuję przede wszystkim wiedzę i doświadczenie wynikające z wieloletniej pracy w ochronie zdrowia, w szczególności w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym. Jestem ratownikiem medycznym, a na co dzień zajmuję się również koordynowaniem pracy SOR. Dzięki temu patrzę na organizację przestrzeni nie tylko przez pryzmat dokumentacji, ale przede wszystkim procesów medycznych, które muszą być w niej realizowane. Zwracam uwagę na sposób przemieszczania pacjentów, dostępność stanowisk, ergonomię pracy, rozmieszczenie wyposażenia oraz powiązania pomiędzy poszczególnymi obszarami placówki. Wspieram inwestorów i zespoły projektowe w analizowaniu takich zagadnień, przygotowywaniu założeń funkcjonalnych oraz konsultowaniu proponowanych rozwiązań. Zajmuję się również przygotowywaniem i weryfikacją zestawień wyposażenia medycznego, analizą potrzeb użytkowników oraz określaniem wymagań funkcjonalnych i technicznych sprzętu w zakresie odpowiadającym charakterowi zlecenia i moim kompetencjom. Nie zastępuję architektów ani projektantów branżowych. Moją rolą jest uzupełnienie ich pracy o perspektywę osoby znającej funkcjonowanie placówki medycznej od środka. Uważam, że właśnie połączenie doświadczenia personelu z wiedzą projektantów daje największą szansę na stworzenie przestrzeni, która będzie nie tylko zgodna z wymaganiami, ale również praktyczna podczas codziennej pracy.

Poznaj ofertę i zakres konsultacji technologii medycznej HOPAR.

Najczęściej zadawane pytania

Czy technolog medyczny i inżynier aparatury medycznej to ta sama osoba?

Nie są to pojęcia tożsame, choć zakresy kompetencji mogą się częściowo pokrywać. Inżynier zajmujący się aparaturą medyczną koncentruje się zwykle na zagadnieniach technicznych związanych z urządzeniami, ich funkcjonowaniem, eksploatacją czy serwisowaniem. Technolog medyczny uczestniczący w projektowaniu obiektów ochrony zdrowia analizuje natomiast szerszy kontekst organizacji świadczeń, procesów klinicznych, wyposażenia i przestrzeni. W praktyce przy złożonych inwestycjach potrzebna może być współpraca specjalistów z obu dziedzin.

Czy technolog medyczny projektuje całe szpitale?

Może uczestniczyć w opracowywaniu technologii medycznej dotyczącej całego szpitala, jednak nie oznacza to samodzielnego projektowania wszystkich elementów obiektu. Przygotowanie dokumentacji szpitalnej wymaga współpracy architektów, projektantów instalacji, konstruktorów oraz wielu innych specjalistów. Zakres prac technologa powinien być określony odpowiednio do jego kompetencji, doświadczenia i ustaleń kontraktowych.

Czy technologia medyczna dotyczy również przychodni i gabinetów?

Tak. Zasady analizy procesów medycznych, organizacji pracy, wyposażenia i funkcjonalności przestrzeni dotyczą również przychodni POZ, poradni specjalistycznych, pracowni diagnostycznych i gabinetów zabiegowych. Skala opracowania będzie oczywiście inna niż przy dużej inwestycji szpitalnej, ale sama potrzeba odpowiedniego dopasowania pomieszczeń do udzielanych świadczeń pozostaje taka sama.

Czy warto konsultować projekt, który został już przygotowany?

Tak, szczególnie jeżeli pojawiają się wątpliwości dotyczące funkcjonalności pomieszczeń, sposobu przemieszczania pacjentów, organizacji pracy albo rozmieszczenia wyposażenia. Zakres możliwych korekt zależy jednak od etapu inwestycji i wcześniej przyjętych rozwiązań technicznych. Im później wykryjemy problem, tym trudniejsza i kosztowniejsza może okazać się jego korekta. Niektóre usprawnienia można natomiast wprowadzić poprzez zmianę organizacji pracy bez ingerencji w samą konstrukcję budynku.

Podsumowanie

Dobrze zaprojektowany szpital powinien być nie tylko zgodny z przepisami i wyposażony w nowoczesną aparaturę. Powinien przede wszystkim właściwie funkcjonować, zapewniając pacjentom odpowiednie warunki udzielania świadczeń, a personelowi przestrzeń umożliwiającą bezpieczne i sprawne wykonywanie obowiązków. Osiągnięcie takiego efektu wymaga zrozumienia procesów medycznych, potrzeb użytkowników i wzajemnych zależności pomiędzy poszczególnymi obszarami placówki. Właśnie w tym obszarze szczególną rolę może odgrywać technolog medyczny, który pomaga przełożyć potrzeby wynikające z organizacji świadczeń zdrowotnych na wymagania funkcjonalne i technologiczne wykorzystywane podczas projektowania oraz realizacji inwestycji. Z mojego doświadczenia wynika, że najkorzystniej myśleć o tych zagadnieniach od samego początku, zanim powstaną rozwiązania, których późniejsza zmiana będzie trudna lub kosztowna.

Źródła i literatura

1. Michał Tomanek, Technologia medyczna w projektowaniu obiektów szpitalnych, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2015.
2. Piotr Springer, Na co chorują polskie szpitale? Jak możemy próbować je leczyć?, materiały wykładowe, Poznań, 25 października 2024.
3. Radosław Niedzielski, Technologia medyczna w inwestycjach szpitalnych. Praktyczny przewodnik od koncepcji do realizacji, Elamed Media Group, Katowice 2026.
4. Aniela Złotkowska, Znaczenie technologii medycznej dla obiektów służby zdrowia przy opracowywaniu projektów i ich realizacji, dlaSzpitali.pl, 2022.
5. Michał Tomanek, Poprawa efektywności leczenia i ograniczenie kosztów użytkowania dzięki właściwemu projektowaniu obiektów opieki zdrowotnej, dlaSzpitali.pl, 2020.
6. Piotr Springer, Agata Gawlak, Korelacje i analizy statystyczne w ocenie preferencji użytkowników w projektowaniu partycypacyjnym obiektów ochrony zdrowia, „Architectus”, 2025, nr 4(84).

Podstawowe akty prawne

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej; ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (w szczególności art. 33a); rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego; rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla pomieszczeń i urządzeń podmiotów wykonujących działalność leczniczą; ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane; ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych. Wszystkie z późniejszymi zmianami.

Stan weryfikacji przepisów: 26 października 2026 r.